Obozy Koncentracyjne

Auschwitz-Birkenau to działający w latach 1940-1945 niemiecki kompleks obozów koncentracyjnych i zagłady. Znajduje się on na terenie Oświęcimia (Auschwitz), Brzezinki (Birkenau) oraz Monowic (Monowitz). Jest on jedynym nazistowskim obozem wpisanym na listę światowego dziedzictwa Unesco.

Cały kompleks podzielony był na trzy główne części:

1. Oświęcim I: pierwszy, główny obóz pełniący funkcję dowodzącą wobec całego zespołu, zwany również obozem macierzystym (Stammlager). Początkowo składał się on z dwudziestu jeden ceglastych budynków - pozostałościach po polskich koszarach artyleryjskich, zaś kolejne siedem wznieśli więźniowie. Pierwszym dowódcą obozu został, mianowany przez Heinricha Himmlera, Rudolf Hoss, po nim zaś kolejno stanowisko te obejmowali Arthur Liebehenschel i Richard Baer. Pierwszymi więźniami obozu macierzystego była grupa trzydziestu niemieckich kryminalistów, którzy następnie wyodrębnili się spośród reszty jeńców jako tzw. kapo - uprzywilejowana warstwa więźniów. Ponadto do obozu trafiali głównie młodzi polscy intelektualiści, Żydzi, radzieccy jeńcy wojenni oraz niemieccy homoseksualiści.

2. Oświęcim II (Birkenau): obóz zagłady znajdujący się ok 3 km od obozu macierzystego we wsi Brzezinka. Był on miejscem faktycznego holocaustu Żydów, zginęło w nim ponad milion osób. To tam znajdowały się komory gazowe i krematoria - jedne z najokropniejszych aparatów masowego mordu w dziejach ludzkości. Obóz, otoczony drucianym ogrodzeniem pod napięciem, miał kształt prostokąta o powierzchni ok. 140 ha, a na jego terenie znajdowało się około trzysta budowli, których zespoły dzieliły obóz na kilka mniejszych części, np. obóz kobiecy, obóz męski lub obóz cygański.

3. Oświęcim III (Monowitz): stanowił on niezależny podobóz obozu macierzystego. Powstał w październiku 1942 r. w Monowicach i był wykorzystywany przez niemieckie koncerny przemysłowe, które wynajmowały więźniów do morderczej pracy.

Życie w obozie polegało na przymusowej, ciężkiej pracy (scuttle). Racje żywnościowe były niewystarczające, przez co więźniowie często umierali z głodu i wycieńczenia. Jeńców oznaczono za pomocą tatuaży, co było charakterystyczne tylko dla obozu w Oświęcimiu. Oprócz wykorzystywania w morderczej pracy, bicia, obnażania, więźniów poddawano również nieetycznym eksperymentom medycznym. Około 700 z nich podjęło się próby ucieczki, ale tylko ok. 300 się to udało.

Obecnie historycy szacują, ze do Auschwitz trafiło co najmniej 1,3 mln ludzi, w tym ok. 1,1 mln Żydów. Zginęło 1,1 mln, z czego 90 % stanowili Żydzi.